,

Μσα απ’ τα βθη των αινων, τους  στχους του Ομρου και τα ζεστ νερ του Λιβυκο μοιζει ν’ αναδεται η Γαδος. Μυστηριδης, απμακρη, γοητευτικ, γεμτη θρλους και ιστορα. Σ’ αυτν την Ομηρικ «Ωγυγα», ριξαν οι νεμοι τον θρυλικ θαλασσοπρο τον Οδυσσα.
Εφτ χρνια μεινε εκε, αιχμλωτος στην αγκαλι της Καλυψος, μακρι απ τους δικος του.
Ας ανατρξουμε κι εμες για λγο στους στχους του Ομρου, μσα απ την θαυμαστ μετφραση της Οδσσειας του Γεωργου Ψυχουντκη.
Γρφει ο μηρος για το νησ της Ωγυγας και την Καλυψ:
«Της Ωγυγας το νησ στα πλαγα μακρι ναι
κι εκε μια φοβερ θε την
κατοικι της χει,
δλους γεμτη, τα’ τλαντα
κρη που το κατχει,
η Καλυψ, που τα μαλλι
πλκει μορφα κι αφνει
κι ουδ’ νθρωπος, ουδ
θες  πικοινωνι μ’ εκενη…
Διηγεται τις περιπτεις του ο Οδυσσας, απ το νησ της Ωγυγας…
«Κι εκοσι μρες, ως τα ψες,
στο πλαγος το μαρο
πλευα με τα κματα,
στερι να δω και να’ βρω
και με τα’ αρες τσι σφοδρος
που συνεχς με σρναν
απ’ τs Ωγυγας το νησ κι
αλργο μ’ επηγαναν»
Δεν παραλεπει ο μηρος ν’ αναφερθε στους χαρακτηριστικος κδρους του νησιο:
«Βγκε κι επτησε στη γη
και μσα σγ’ ντρο εμπκε
της πλεξουδτης της καλς
της νφης , και τη βρκε,
που θυς σκισμνες στη
γωνι και κδρους η φωτι
τους μοσκοβολοσε το νησν
απ τη μυρωδι τους.»
Εκε λοιπν στην τοποθεσα «Ερρικις» του Σαρακνικου, που παλαιτερα υπρχαν ερειπωμνες μαρμρινες κολνες, τοποθετον οι Γαυδιτες το σπλαιο της νφης.
Η πανοργα κρη του τλαντα, αγπησε τον Οδυσσα και θλησε να τον κρατσει για πντα εκε, σντροφο στη μοναξι του ερημικο νησιο της.
Επιτλους μως λυπθηκαν οι Θεο τον χιλιοβασανισμνο Οδυσσα κι στειλαν τον μαντατοφρο Ερμ, να πει στην Καλυψ να τον αφσει.
Να πως το περιγρφει ο μηρος:
«Στης Ωγυγας το νησ να
πψουμε να πηανει
τον αργοφνο τον Ερμ, μ’
λων τη θλησ μας,
τση καλοπλεξουδης να πει
την καθαρ βουλ μας.
Να πει τση νφης καθαρ
Πως πρπει να πασκσει
Και πως τον καρτερψυχο
Δυσσα πια ν’ αφσει.»
Εναι στ’ αλθεια μως η Γαδος το Νησ της Καλυψος;
Εναι αυτ η θρυλικ Ομηρικ Ωγυγα;
Αυτ αναφρει ο μεγλος ποιητς και γραμματικς Καλλμαχος ο Κυρρηναος, που ζησε απ το 310 ως το 240 π.χ. και συνδει την Γαδο με την αρχαα Ωγυγα.
Ο Πτολεμαος Κλαδιος, ο μεγαλτερος γεωγρφος της αρχαιτητας, ονομζει το νησ «Καδο».
Ο Ιεροκλς την αναφρει ως «Κλαδο» και ο Λατνος συγγραφας Πλνιος στην «Φυσικ Ιστορα» του (Nat. Hist. IV, 61) αναφρει το νησ με το νομα «Gaydos».
Υπρχουν ββαια και πολλο που αμφισβητον την ακρβεια των περιγραφν και των γεωγραφικν θσεων του Ομρου και τοποθετον τη Γαδο ετε στη Μλτα ετε στη Σικελα ακμη και στο Γιβραλτρ, με το σκεπτικ, τι τα ομηρικ πη παρεμβλλουν μθους και παραδσεις.
Ας δομε μως μερικ ιστορικ και αρχαιολογικ δεδομνα.
Στην Δυτικ Κρτη κατ’ αρχν παρουσιζονται οι μεγαλτερες τρικυμες απ’ λη την Μεσγειο, και εκε χουν συμβε τα περισστερα ναυγια απ τα προστορικ χρνια μχρι σμερα.
Και ο μηρος λλωστε τοποθετε το ναυγιο του στλου του Μενελου ανατολικ της Γαδου προς τον κβο Λτινα.
Στην Γαδο ναυγησε το 64 μ.Χ. ο Απστολος Παλος καθς και οι 99 Αγιοι Πατρες.
Οι Φονικες που ργωναν με τα καρβια τους τη Μεσγειο, εχαν αποκτσει πολλς εμπειρες απ τις θυελλδεις τρικυμες αυτο του τπου. Γι’ αυτ και δρυσαν αποικα στην Δυτικ Κρτη, στην Αρδενα Σφακων, που κατφευγαν ασφαλς σε ρες κινδνου.
Τις ορμητικς θελλες στο νησ της Ωγυγας περιγρφει ο μηρος στην ραψωδα ζ, 172 «κραιπνα τε θελλες νσου απ’ Ωγυγης».
Εναι επσης εξακριβωμνο, τι η πιο βαθι θλασσα της Μεσογεου εναι στην περιοχ της Γαδου. Εναι λογικ λοιπν η Καλυψ, που συμβλιζε τη βαθτητα των θαλασσν, να τοποθετεται εκε.
Πρπει τλος να σημειωθε, τι η «Ωγυγα», ως αχακ τοπωνμιο, θα ταν αναμφβολα αποικα των Αχαιν της Κρτης. Ως αποικα των Αχαιν λοιπν, δεν χει καμι θση στο Γιβραλτρ στην Ιταλα αλλ στην Δυτικ Κρτη, που υπρχουν και οι περισστερες αχακς αποικες.
Ας παρακολουθσουμε μως με τη βοθεια της Γλωσσολογας την ετυμολογικ εξλιξη του ονματος.
Το αρχικ νομα ταν ΩΓΥΓΙΗ (αχακ) και εχε θση επιθτου. Αργτερα γινε ΩΓΥΓΙΑ (δωρικ). Μια απλ μετθεση του Ω μετατρπει το δωρικ νομα σε ΓΩΥΓΙΑ. Εδ αμσως σχηματζεται η ιωνικ δφθογγος ΩΥ = ΑΥ, οπτε μετατρπεται σε ΓΑΥΓΙΑ και τλος σε ΓΑΥΔΙΑ (νσος).
Η ονοματολογικ εξλιξη λοιπν φανεται να χει την εξς σειρ : ΩΓΥΓΙΗ/ΩΓΥΓΙΑ/ΓΩΥΓΙΑ/ΓΑΥΓΙΑ/ΓΑΥΔΙΑ/ΓΑΥΔΟΣ.
Αφο λοιπν διατηρθηκε το επθετο ΓΑΥΔΙΑ (νσος) μσα απ τους αινες με διφορες παραλλαγς (Καυδα, Καδος, Κλαυδα κλπ.) φθασε στα νεοελληνικ χρνια με την μορφ του ουσιαστικο ΓΑΥΔΟΣ.
Κατ την ποψη λοιπν του φιλλογου καθηγητ Γεωργου Μαλεφιτσκη, πως αναφρεται στην ετσια επιστημονικ κδοση της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΤΟΥ 1988,  «λες οι παραπνω παρατητσεις μαζ με την ετυμολογα του ονματος, στοιχειοθετον απλυτα την απδειξη, τι η Ωγυγα του Ομρου εναι η σημεριν Γαδος. Εκε στη Γαδο ριξαν ναυαγ τον Οδυσσα οι «κραιπνς θελλες».


: / : / 10 - 1998 www.elliniko-panorama.gr