Η σλοβνικη μετφραση (απ αγγλικ δικ μου) Prva ljubezen Ivana Turgenjeva in grskega pisatelja Ioannisa Kondilakisa (Η πρτη αγπη του Ιβν Τουργκνιεφ και του Ιωννη Κονδυλκη), μετφραση απ τα αγγλικ Vera Troha στο Primerjalna Knjizevnost, (Comparative Literature), volume 28, Nr 1, Liubljana, June 2005, σ. 91-97.
 
  Συνεχζουμε την τριλογα των συγκριτολογικν μελετν μας για τον Κονδυλκη με το διγημα "Η πρτη αγπη". να διγημα με ακριβς τον διο ττλο γραψε και ο δισημος ρσος συγγραφας, αν και χι του διου διαμετρματος με τους κολοσσος του καιρο του Ντοστογιφσκι και Τολστι, Ιβν Τουργκνιεφ (1818-1883.
  πως διαβζουμε στους προλγους1, πρκειται για ργα αυτοβιογραφικ. Γρφηκαν μως σε διαφορετικς περιδους της ζως τους. Το ργο του Κονδυλκη γρφηκε λγο πριν το θνατ του. Αυτ το συμπερανουμε χι μνο γιατ τυπθηκε το 1919, να χρνο πριν πεθνει, αλλ και γιατ γρφηκε στη δημοτικ, σε αντθεση με τα λλα του διηγματα που, με εξαρεση τους διαλγους, εναι γραμμνα στην καθαρεουσα. Ο Τουργκνιεφ το δικ του ργο το ξεκνησε στις αρχς του 1860, ταν ταν δηλαδ 42 χρνων, και το τλειωσε στα μσα του Μρτη της διας χρονις, πως μας πληροφορε το προλογικ σημεωμα.
  Παρ τη θεματικ τους ομοιτητα, τα ργα χουν αρκετς διαφορς σον αφορ την υπθεση. Επσης διαφρουν απ αυτ που χει κθε αναγνστης στη συνεδησ του ως "πρτη αγπη". Κι αυτ γιατ πρκειται για αρκετ ασυνθιστες ιστορες. Και να απ τα "ασυνθιστα" εναι και το τραγικ τλος των ηρωδων. Η πρτη αγπη του Κονδυλκη αυτοκτνησε, η πρτη αγπη του Τουργκνιεφ πθανε να κατ τον τοκετ, και οι δυο πριν συμπληρσουν τα τριντα τους χρνια. Η εμπειρα της πρτης αυτς αγπης φησε ανεξτηλα σημδια στη ζω των συγγραφων, πως μαρτυρον οι διοι: "Ο καημς μου μαζετηκε και κλεστηκε στην ψυχ μου, για να μενει εκε για λη μου τη ζω" (σελ. 92), γρφει ο Κονδυλκης. "Ττε κατλαβα τι σ' λη μου τη ζω δεν θα μποροσα να ξεχσω αυτ την κνηση, αυτ το βλμμα, αυτ το χαμγελο της Ζηναδας. Κατλαβα τι η μορφ της, αυτ η καινορια μορφ που απροσδκητα φνηκε μπροστ μου, θα μενε για πντα στη μνμη μου" (σελ. 81) γρφει ο Τουργκνιεφ. Πιο πριν ο αφηγητς του θα πει στην αγαπημνη του: "Θα σ' αγαπ μχρι να πεθνω" (σελ. 77). Μπως ταν ραγε αυτς ο λγος που και οι δυο συγγραφες δεν παντρετηκαν ποτ; Να νιωθαν ραγε τι οι γυνακες που συνντησαν στη ζω τους υπολεπονταν απ αυτ την πρτη, εξιδανικευμνη αγπη, και τσι δεν θλησαν να παντρευτον καμι τους; Ο Τουργκνιεφ θα γρψει στο διο διγημα: "Ω, τρυφερ αισθματα, γλυκο χοι, καλοσνη και ηρεμα μιας συγκινημνης ψυχς, χαμνη χαρ της πρτης κστασης της αγπης, πο εστε, πο εστε;" (σελ. 34-35). Και πιο κτω: "Το ασθημα της ευτυχας που ζησα ττε δεν το ξανζησα στη ζω μου" (σελ. 53). ταν ττε που η Ζηναδα, νομζοντς τον ανασθητο, τον γμισε στο πρσωπο με φιλι. "Το στθος της ανπνεε κοντ στο δικ μου, τα χρια της κρατοσαν το κεφλι μου, και ξαφνικ - τι μου συνβη ττε! - τα τρυφερ, δροσερ χελη της ρχισαν να γεμζουν λο μου το πρσωπο με φιλι... γγιζαν τα χελη μου..." (σελ. 52-53).
   Η εμπειρα αυτ των πρτων φιλιν ταν και για τον αφηγητ του Κονδυλκη συγκλονιστικ: "Αλλ ταν... το Βαγγελι μ' αγκλιασε και με φλησε, μου φνηκε τι τρα με φιλοσε διαφορετικ. Τα φιλι της σαν λιγτερα, αλλ και διαρκστερα, κι λα στο στμα. Μου φνηκαν τι και καιγαν και αισθνθηκα τι τα μγουλ μου ναψαν" (σελ. 19).
  Οι δυο ιστορες, επαναλαμβνουμε, ως πλοκ χουν ελχιστες ομοιτητες. Η πρτη αγπη του Κονδυλκη ταν μια "ακροσυγγνισσ"  του, το Βαγγελι, "ψηλλιγνη και μελαχροιν, ηλικας πνω απ δεκαοχτ, σως και πνω απ εκοσι" (σελ. 12), τη στιγμ που ο συγγραφας δεν εχε κλεσει τα πντε του χρνια. Αυτ η παιδικ αγπη προκαλοσε τα πειργματα των μεγαλυτρων του. Το Βαγγελι μως τελικ εγκαταλεπεται απ τον αρραβωνιαστικ της, και δεν καταφρνει να βρει λλον. τσι, καθς ο ρως μας μεγαλνει εξακολουθντας πντα να την αγαπει, το Βαγγελι επενδει τα ματαιωμνα ερωτικ της συναισθματα σ' αυτν, πργμα που η μητρα του δεν βλπει καθλου με καλ μτι. Ο ρως μας εναι πια δεκατεσσρων χρνων, και πηγανει στη χρα στο σχολεο. Γυρνντας βρσκει το Βαγγελι ρρωστη απ φυματωση. Η μητρα του χει τσακωθε μαζ της, ανησυχντας για αυτ τη σχση που χει αναπτξει με το γιο της. Αυτς, παρ τις αντιρρσεις της μνας του, η οποα τρα φοβται επ πλον και για την υγεα του, μια και η φυματωση εναι κολλητικ, θα την επισκεφθε δυο φορς. Η δια, γεμτη παρπονο, θα πει στη μνα της: "χω μιαν αγπη που δεν μου ταιριζει. Εν' η μεγλη μου και μοναχ χαρ μου, μα κι ο μεγλος μου κι αγιτρευτος πνος τση ζως μου. Ο κσμος πρεπε να με λυπται. Δεν το ζτηξα. Μα κι με κατακρνουνε, μουδ φοβομαι μουδ ντρπομαι. Ο Θες, που δε θωρε σαν τσ' αθρπους θα με κρνει. Και θα βρει την καρδι μου καθαρ" (σελ. 88). Απελπισμνη, θα ανεβε πνω σε να ψηλ βρχο και θα πσει να σκοτωθε, για να στοιχεισει για πντα τη μνμη του μικρο αγαπημνου της.
  Ο αφηγητς του Τουργκινιεφ εναι δεκαξι χρνων ταν γνωρζεται με τη Ζηναδα, ξεπεσμνη πριγκπισσα που ζει μαζ με τη μητρα της στο γειτονικ σπτι στην εξοχ. Εναι κι αυτ, πως και η πρτη αγπη του Κονδυλκη, "ψηλ και λυγερ" (σελ. 16). Την ερωτεεται. Ζει το μαρτριο της ζλιας, βλποντας τη νεαρ πριγκπισσα να πολιορκεται απ να πλθος θαυμαστν, πως και ο αφηγητς του Κονδυλκη ζηλεει τον αρραβωνιαστικ του Βαγγελιο. Αργτερα το μαρτριο αυτ θα γνει πιο ντονο, καθς αντιλαμβνεται πως κποιος λλος ντρας εναι στη ζω της. Προσημανεται στο κεμενο για το ποιος μπορε να εναι αυτς ο νθρωπος απ κποια στοιχεα που μας δνει ο αφηγητς, και που στη δικ του συνεδηση πρασαν ττε απαρατρητα. Τελικ αποκαλπτει πως δεν εναι λλος απ τον πατρα του, καθς γνεται μρτυρας της, τελευταας μλλον, σκηνς του χωρισμο τους. τσι ο ρως μας αποδεικνεται νας αντεστραμμνος Ιππλυτος. Αυτς αγαπ τη "γυνακα" του πατρα του, και χι αντστροφα. Εξλλου εναι ο πατρας που πεθανει και χι αυτς. Ο χωρισμς του μλλον ταν η αιτα της "αποπληξας" που τον στειλε στον τφο. Πριν πεθνει ρχισε να του γρφει μια επιστολ: "Γιε μου, μου γραφε, να φοβσαι τη γυναικεα αγπη, να φοβσαι αυτ την ευτυχα, αυτ το δηλητριο" (σελ. 83). 
  Εν τα διηγματα φαινομενικ εστιζονται στους ερωτικος καημος των δο μικρν ηρων, που εναι και οι πρωτοπρσωποι αφηγητς (στο διγημα του Τουργκνιεφ η πρωτοπρσωπη αφγηση εναι εγκιβωτισμνη σε μια τριτοπρσωπη, κτασης μλις δυο σελδων), στην πραγματικτητα, αυτ που συγκινε τον αναγνστη εναι η τραγικτητα των ηρωδων. Και περισστερο ββαια τον συγκλονζει η ηρωδα του Κονδυλκη, που η ματαιωμνη αγπη της βρσκεται σε πρτο πλνο, με τραγικ κατληξη την αυτοκτονα της. σο για την ηρωδα του Τουργκνιεφ, αυτ θα παντρευτε, αλλ θα πεθνει μετ απ τσσερα χρνια, στη γννα, πριν προλβει ο αφηγητς να τη συναντσει.
  Με βση τα λεγμενα του Αριστοτλη, τι "ταν δ' εν ταις φιλαις εγγνηται τ πθη...τατα  ζητητον" (Ποιητικ, 1453b, 5), πιο τραγικ θα πρεπε να εναι η ιστορα αγπης του Τουργκνεφ, αφο υπρχει η ερωτικ αντιζηλα ανμεσα σε πατρα και γιο. Παρολαυτ δεν υπρχει καμι σγκρουση, μια και, προφανς, η Ζηναδα, σε αντθεση με το Βαγγελι, δεν παιρνε τσο στα σοβαρ τον ρωτα του μικρο, στε να προκαλσει την οργ του πατρα. Και στον μικρ δεν μεινονται καθλου τα αισθματα αγπης που νιθει για τον πατρα του, μετ την αποκλυψη της σχσης του μαζ της. Και, προπαντς, ο θνατος της ηρωδας, συνοδς κθε γνσιας τραγωδας, δεν συμβανει εδ "κατ το εικς και το αναγκαο", αλλ εντελς τυχαα.
  Αντθετα, η ιστορα αγπης του Κονδυλκη αποπνει τον αρα μιας γνσιας αρχαας τραγωδας. Το τραγικ πρσωπο πσχει "δι' αμαρταν τιν", και η τραγικ κατληξ του δεν εναι απλς ο θνατος, αλλ η αυτοκτονα. Βρσκεται εξλλου συνεχς σε πρτο πλνο, σε αντθεση με το διγημα του Τουργκνεφ που ο πατρας παρουσιζεται μνο ευκαιριακ, και ας πεθανει και αυτς "δι' αμαρταν τιν", μια και η αποπληξα που παθε φανεται ως τελικ αποτλεσμα της εξωσυζυγικς του σχσης, εξαιτας της θλψης απ την εγκατλειψη της νεαρς αγαπημνης του. τσι, το κυραρχο ασθημα του "ελου", της συμπνιας, το νιθουμε περισστερο για την ηρωδα του Κονδυλκη, παρ για οποιονδποτε απ τους ρωες του Τουργκνεφ, παρλο που και αυτο η θεματικ στα περισστερα ργα του εναι η ματαωση των ερωτικν αισθημτων. Στο σχετικ λμμα της Encyclopaedia Britanica (στην ηλεκτρονικ μορφ) διαβζουμε για την "κομψτητα των ερωτικν ιστοριν και την ψυχολογικ οξυδρκεια στην απεικνιση των προσπων" του Τουργκνιεφ, καθς επσης τι "παρ την υπσχεση ευτυχας που προσφρεται, το τλος της (ερωτικς) σχσης εναι πντα καταστροφικ". Στον Κονδυλκη επσης το τλος εναι πντα καταστροφικ, χωρς μως να προσφρεται εδ καμι υπσχεση ευτυχας. χι μνο στην "Πρτη αγπη", αλλ πολ περισστερο στο "ταν μουν δσκαλος", που ο αναγνστης δεν τρφει καμι ψευδασθηση τι ο ρωτας τσο του δασκλου - αφηγητ, σο και του λλου δασκλου, που αφοροσαν την δια νεαρ κοπλα, δεν επρκειτο να ευοδωθε. Εν μως ο αφηγητς ξεπερνει την ερωτικ του απογοτευση ταν η νεαρ κοπλα παντρεεται τον μορφο νεαρ, ο λλος δσκαλος οδηγεται, πως και το Βαγγελι στην "Πρτη αγπη", στην αυτοκτονα.
  Στην "Πρτη αγπη" ο Κονδυλκης αποδεικνεται εξαιρετικ μοντρνος με το να απεικονζει τη δναμη του ερωτικο αισθματος και τη συντριβ απ τη ματαωσ του χι σε μια κανονικ σχση αλλ σε μια σχση αποκλνουσα, "ανοκεια", για να χρησιμοποισουμε τον ρο των ρσων φορμαλιστν. Δεν πρκειται για μια νορμλ σχση ανμεσα στη "νερδα και το παλικρι" (ας μας επιτραπε η μεταφορ απ τον ττλο γνωστς κινηματογραφικς ταινας), στην οποα χουμε πια εθισθε, και γι' αυτ λγο πολ χει αμβλυνθε η ευαισθησα μας απναντι στους ερωτικος τους καημος, αλλ για τη σχση ανμεσα σε να μικρ παιδ και σε μια πολ μεγαλτερ του κοπλα. Χαρακτηριστικ παρδειγμα μιας ανλογης σχσης υπρχει στην ταινα του Ρμπερτ βαν κερεν "Η γυνακα καγεται", που βλπομε την νταση της ζλιας του ντρα για τη γυνακα η οποα εκδδεται σε αποκλνοντες σεξουαλικ ντρες, χωρς καν να τους αγγζει. Επσης στο θεατρικ ργο "Μαντμ Μπατερφλι" του David Henry Hwang, που ο ρωας αυτοκτονε ταν μαθανει τι εκενη με την οποα εχε ερωτικς σχσεις στην πραγματικτητα ταν νδρας πρκτορας. χι γιατ ξεγελστηκε, αλλ για το ανφικτο πια της σχσης.
  Ο Τουργκνιεφ, σε αντθεση με τον Κονδυλκη, εναι ιδιατερα "εικαστικς" στην απεικνιση των προσπων. Η Ζηναδα περιγρφεται σε πολλ επεισδια. Οι περιγραφς αυτς χουν σαν στχο να προβλλουν την ομορφι της, στε να φανε η αγπη του αφηγητ γι αυτ δικαιολογημνη και αναπφευκτη. Γνονται εξλλου μσα απ τη δικ του οπτικ, την οπτικ χι ενς ψυχρο αφηγητ -   παρατηρητ, αλλ ενς ερωτευμνου φηβου: "Κοταξα τη Ζηναδα, και αυτ τη στιγμ μου φνηκε πιο ψηλ απ' λους. Το λευκ της μτωπο, τα ακνητα φρδια της ακτινοβολοσαν να ττοιο σπινθηροβλο πνεμα και μια ττοια επιβλητικτητα, που σκφτηκα: εσ εσαι αυτ η βασλισσα!" (σελ. 63). Στην αρχικ τους συνντηση ο νεαρς αφηγητς παρατηρε τα "τερστια γκρζα μτια της" (σελ. 16). Ο αφηγητς του Κονδυλκη παρατηρε επσης τι "τα μαρα της μτια, που φαινντανε μεγαλετερα, εχαν την αγωνα πουλιο πληγωμνου" (σελ. 35). Τα τερστια γκρζα μτια της Ζηναδας αποπνουν ερωτισμ, μια και, πως μας λνε οι βιολγοι, τα μτια της γυνακας ταν διεγερεται ερωτικ διαστλλονται και, ακτινοβολντας τσι την ερωτικ της διθεση, την δεχνουν πιο μορφη, πργμα που προκαλε την λξη του λλου φλου. Αντθετα, τα μαρα μτια του Βαγγελιο που φανονταν μεγαλτερα, σαν παρθυρα ψυχς φανρωναν μια ντονη αγωνα.
  Ο Κονδυλκης την ηρωδα του, σε αντθεση με τον Τουργκνιεφ, την απεικονζει με λιτς πινελις για να δεξει τη σταδιακ της φθορ, λγω της αρρστιας της, σαν εικονιστικ σμβολο της βαθτερης ψυχικς φθορς που υφσταται, λγω των επιθσεων της μνας του αφηγητ και της συνειδητοποησης του αδιξοδου των ερωτικν αισθημτων της. Ο Τουργκνιεφ ζωγραφζει την ομορφι της ηρωδας του, ο Κονδυλκης την τρικυμισμνη ψυχ της δικς του.
  Ο Τουργκνιεφ προχωρε επσης σε σντομες αλλ ακριβες περιγραφς του κκλου των "μνηστρων" που περιβλλουν αυτ τη βασλισσα: "-Μαντνοφ, επε η πριγκπισσα σε να ψηλ νο νδρα με αδναμο πρσωπο, με μικροτσικα μτια σαν τυφλο και πολ μακρι μαρα μαλλι..." κ.λπ. (σελ. 31). να μοτβο σε πολλ ργα του Τουργκνιεφ εναι η εξταση της επδρασης που χει η φιξη ενς νου προσπου σε να μικρ κοινωνικ κκλο, και οι αντιδρσεις του κκλου αυτο ταν τον βλπουν να αναπτσσει μια σχση με την ηρωδα, σχση που, πως επαμε, το τλος της εναι πντα καταστροφικ. τσι το διγημα του Τουργκνιεφ εναι πολυπρσωπο, σε αντθεση με το διγημα του Κονδυλκη, που υπρχει μια αυστηρ οικονομα στους χαρακτρες, και οι οποοι χουν λοι τους να λγο πολ καθοριστικ ρλο στην εξλιξη της πλοκς.
  Κθε λογοτεχνικ ργο εναι σε κποιο βαθμ ηθογραφικ, ετε απ πρθεση, ετε αναγκαστικ, αφο τα θη και τα θιμα συμπεριλαμβνονται στο κοινωνικ πλασιο στο οποο κινονται οι ρωες, και το οποο πρπει αναγκαστικ να περιγραφε, για να μην αιωρονται στο κεν. ταν μλιστα το λογοτχνημα ανκει σε προηγομενες εποχς, ττε η πρσληψη συλλαμβνει πιο ντονα τον ηθογραφικ του χαρακτρα, λγω της διαφορς των καινοριων κοινωνικν καταστσεων με αυτς εκενης της εποχς. Οι σοβιετικο πολτες, αλλ και οι σημερινο ρσοι, οπωσδποτε βλπουν με περιργεια τον τρπο που κινονταν και διασκδαζε η αριστοκρατα εκενης της εποχς, η βασιλεα της οποας παρλθε ανεπιστρεπτ μετ την οκτωβριαν επανσταση. Το παιχνδι του φντη που περιγρφει, παιχνδι ερωτικ σαν την "μπουκλα" που παζαμε εμες στα νιτα μας (ραγε την ξρουν οι σημερινο νοι;) μλλον θα εναι γνωστο στη σημεριν Ρωσα.
  Στο διγημ του ο Κονδυλκης παραθτει ιατρικς πρακτικς, ξεπερασμνες στην εποχ μας, με σαφ ηθογραφικ πρθεση και σατιρικ διθεση ταυτχρονα. Τον δαιμονισμνο τον διβαζε παπς για να του φγουν τα δαιμνια, και αν δεν φευγαν, τον σπιζαν στο ξλο. "δερναν τον κακομορη τον τρελ και πστευαν πως δερναν τον διβολο" (σελ. 58). Για το πς αντιμετπιζαν τον πυρετ γρφει: "Θα καλοσε (η μητρα του) λγου χρη να γραμματισμνο 'να μου γρψει το ργο', δηλαδ να γρψει να ξρκι και το χαρτ θα το κρεμοσα στο λαιμ μου, ως φυλαχτρι. σως μλιστα θα λυωναν το χαρτ μ' να ττοιο ξορκισμ, και τη διλυση θα μοδιναν να πιω" (σελ. 80). Και πιο κτω:
  "...απ τους πραχτικος (γιατρος) οι περισστεροι σαν μοιρρηδες, δηλαδ μγοι και γιατρο μαζ. Αυτο, αντ να ζητον τη διγνωση της αρρστειας στα συμπτματα και τη γενικ κατσταση του αρρστου, τη ζητοσαν στα μοιροχρτια των, ποχαν ανακατεμνη τη θεραπευτικ και τη μαγεα.
  Κι να ττοιο γιατρ κλεσε η μητρα μου να μ' εξετσει. Κι ρθε μ' να χοντρ χειργραφο βιβλο, με τις γωνες λερωμνες και φθαρμνες απ το πολυχρνιο φυλλομτρημα. Μλις που με κταξε μνα τον ρρωστο. Οτε το σφυγμ μοπιασε, οτε τη γλσσα μου κταξε. Η μνα μου τοπε πως εχα ζστη μεγλη, ιδρτες τις βραδυνς ρες και παραμιλητ. Αλλ' αυτ τκουσε ως περιττς για την τχνη του πληροφορες. Ρτησε μνο ποιο μνα και ποια μρα γεννθηκα. νοιξε κατπιν το βιβλο του. Κι εν γριζε τις σελδες παρουσιζοντο πεντλφες, κκλοι κι λλα μαγικ σχματα. Σ' να κατεβατ σταμτησε και μοπε να θσω το δχτυλ μου τυχαως σ' να σημεο. Μετ' αυτ ρχισε μια φωνη ανγνωση και σλευαν τα χελη του. Σε λγα λεπτ βγαλε τη διγνωσ του. Εχα βαρει 'βιστιρ', δηλαδ προσβολ απ πονηρ πνεματα, αλλ' σως κι απ' ανθρπου αφορμ και συνργεια. Το χαρτ δεν το ξεδιλυνε καθαρ" (σελ. 81)2.
  Η γλσσα του Κονδυλκη δεχνει τη μετβαση που ακολοθησε το κρητικ ιδωμα απ την αρχαα ελληνικ στη σημεριν γλσσα που μιλον στην Κρτη. Η τση της αιτιατικοποησης του αντικειμνου δεν εχε ολοκληρωθε ακμη, και τσι διαβζουμε π.χ. "να παρακοσω της μητρας μου" (σελ. 71), με το αντικεμενο σε γενικ. Ακμη βλπουμε την επιβωση αρχαων λξεων, πως στη φρση "να δεις πς διγουν οι βοσκο" (σελ. 47). Επσης βλπουμε λξεις που χουν χαθε σμερα, σε φρσεις πως "σε μκη ρα δε σε διαντριζα" (σελ. 87), δηλαδ σε λγη ρα δεν σε βλεπα. Ακμη βλπουμε τι η φρση που χρησιμοποιομε σμερα "λογιν λογιν", δηλαδ κθε εδους, εναι παραφθορ της φρσης "λογς λογιν" (σελ. 83) που εναι το σωσττερο. μως για τη γλσσα του Κονδυλκη χει γρψει αναλυτικ ο καθηγητς γλωσσολογας Χριστφορος Χαραλαμπκης.
  Και τα δυο διηγματα εναι εξαιρετικ. Το διγημα το Κονδυλκη εναι το κορυφαο του, και θα τολμοσα να πω, χωρς τοπικιστικς προκαταλψεις, τι εναι αντερο του αντστοιχου του Τουργκνιεφ, τουλχιστον σον αφορ την πλοκ. Δυστυχς βρισκμαστε κι εδ μπροστ στο μεγλο εμπδιο της γλσσας, που εμποδζει αριστουργματα της λογοτεχνας μας να γνουν ευρτερα γνωστ στο εξωτερικ. Το πς θα μποροσε να ξεπεραστε αυτ το εμπδιο, δεν εναι της παροσας μελτης.3
 
Σημεισεις
 
1 Ιωννου Κονδυλκη, Η πρτη αγπη και λλα διηγματα, Αθνα, χχ. Βπερ. Ι.S. Tourgueniev, Pervaya Lubov, Maskva, 1988, Rousski Yazyk.
2 Παρεμπιπτντως, με ανλογο τρπο σατιρζει ο περφημος, αν και γνωστος στον τπο μας, κινζος συγγραφας Ba Jin, την εμμον στις κινζικες θεραπευτικς πρακτικς και την απρριψη της δυτικς ιατρικς, στα ργα του Chun (νοιξη) και Jiu (Φθινπωρο). Τα διαβσαμε σε reader απ τις εκδσεις Sinolingua, Beijing, 1987.
3 Μια μελτη λων των αφηγημτων με ττλο με θμα «Η πρτη αγπη» θα εχε ιδιατερο ενδιαφρον. Θα υπρχαν ασφαλς λιγτερα κοιν σημεα, μως αυτ τα κοιν σημεα θα διναν και το χαρακτηριστικ στγμα της «πρτης αγπης», σαν θεμελιακς εμπειρας καθενς μας. Αν αληθεει η ρση τι «Ο νδρας δεν ξεχνει ποτ την πρτη του αγπη – και η γυνακα την τελευταα», δεν εναι να απορε κανες που οι συγγραφες που χω εντοπσει μχρι τρα εναι λοι νδρες. Εκτς απ τα διηγματα του Τουργκνιεφ και του Κονδυλκη χουμε υπψη μας το 35ο, προτελευταο κεφλαιο της «Ισταμπολ» του Ορχν Παμοκ με ττλο «Η πρτη αγπη» και το διγημα του Αργρη Εφταλιτη με ττλο επσης «Πρτη αγπη». Και στα δυο το τλος εναι πολ χαρακτηριστικ: «Εγ της γραψα εννι μεγλα γρμματα. βαλα τα επτ σε φκελο, ταχυδρμησα τα πντε. Δεν πρα ποτ απντηση» (Ορχν Παμοκ, Ισταμπολ, Ωκεανδα 2005, μετ. Στλλας Βρεττο, σελ. 545). «Για λ’ αυτ χθηκε νας ποταμς λγια και για την πρτη μας την αγπη, την αξχαστη εκενη την αγπη, καθς ττες, τσι και τρα, δεν επαμε μτε λξη» (Αργρης Εφταλιτης, νησιτικες ιστορες)