Απ το μυθιστρημα στο δρμα: Το «ως πτε;» του Ν. Καζαντζκη ως δραματικ μεταγραφ των «Κρητικν γμων» του Σπ. Ζαμπλιου.
 
Δημοσιετηκε στη Φιλολογικ, τ. 63, Απρ-Ιον. 1998, σελ. 30-33.
 
 
  Συγκρνοντας το «ως πτε;» του Ν. Καζαντζκη, «δρμα εις πρξεις IV» με τους «Κρητικος γμους» του Σπρου Ζαμπλιου, «επ τη βσει του οποου εγρφη», βλπουμε ανγλυφα τις ειδολογικς διαφορς των δο ειδν, μυθιστορματος και δρματος.[1]
  Υπρχει κατ’ αρχν η προφανς μορφολογικ διαφορ: Ο «λγος» του λγου των προσπων προς το υπλοιπο κεμενο εναι αντιστρφως ανλογος ανμεσα στα δο εδη. Κυραρχος στο δρμα, περιορζεται σημαντικ στην αφγηση.
  Η μορφολογικ αυτ διαφορ οδηγε και σε διαφορς σε ζητματα περιεχομνου. Το τι στο δρμα ο λγος των προσπων εναι κυραρχος, σε σχση με τους σκηνικος περιορισμος στην αναπαρσταση του περιβλλοντος χρου, θτει τα πρσωπα στο προσκνιο. Στην αφγηση αντθετα, τα πρσωπα μπορον να υποχωρσουν, μχρι και της τλειας εξαφνισς τους σε κποια κεμενα του nouveau roman, πσω απ το λγο του αφηγητ του συγγραφα. Αυτ που προβλλεται περισστερο στην αφγηση απ’ τι στο δρμα εναι το χωροχρονιν πλασιο που κινονται τα πρσωπα.
  Καλτερο παρδειγμα αυτο του χαρακτηριστικο του μυθιστορματος δεν μπορε να υπρξει απ τους «Κρητικος γμους». Στο μακροσκελς αυτ ιστορικ μυθιστρημα των 560 σελδων, να πολ μεγλο τμμα αφιερνεται στην αναπαρσταση αυτο του χωροχρονικο πλαισου. Μλιστα ο συγγραφας μας εισγει εδ κατ’ ευθεαν σ’ αυτν, αφνοντας τα πρωταγωνιστικ πρσωπα να κνουν αργτερα την εμφνισ τους.
  Ο υπτιτλος του πρτου μρους εναι «Κυβρνηση, κοινωνα, θη». Εναι χαρακτηριστικ η μακροσκελς περιγραφ των βασανιστηρων που υφσταντο οι κρατομενοι στις ενετικς φυλακς, πως και η παρθεση εκτενος αποσπσματος «απρρητων οδηγιν» του Ιησουιτικο τγματος προς τα μλη του.
  Στο δετερο κεφλαιο υπρχει η «ψευδομοναδικ»[2] σκην της ακροσεως στο μγαρο του Δοκα, που σατιρζονται οι ευγενες, καθς και διαλογικς σκηνς, αποκαλυπτικς του θους των προσπων που περιγρφουν το συγκεμενο. Ο Καζαντζκης μεταφρει τις προσφωνσεις του Μελισσινο, του Πολυχαιρτη και του Μρμορη προς τον Δοκα  περπου αυτολεξε. Μλιστα ο λγος του Πανσοφολογιτατου Πολυχαιρτη μνει στην καθαρεουσα του πρωτοτπου, με ελαφρς παραλλαγς και προσθκες.[3] Ακμη κνει ορισμνες προσθκες στη συνομιλα του Δοκα με τον Μμο, τον αξιωματικ ασφαλεας. Ο Μμος ενημερνει τον Δοκα τι τον Μελισσιν τον απατ η γυνακα του. Ο Δοκας ειρωνικ ρωτει, μπως και τον Πολυχαιρτη τον απατ η γυνακα του, για να επιταθε το ειρωνικ εφ με την απντηση του Μμου τι αυτς δεν εναι παντρεμνος. Το εφ της μμεσης, σατιρικς δλωσης που δημιουργεται εναι τι ναν ευγεν εναι δσκολο να μην τον απατει η γυνακα του. Τλος ακομε την off stage τη σλληψη του Μρμορη, για τον οποο ο Μμος μαρτυρε τι υπρξε διπλς κατσκοπος.
  Ο Καζαντζκης δηλαδ, στα επεισδια που επιλγει, δεν διστζει να προσθσει δικ του πργματα, προκειμνου να κνει πιο ανγλυφο το περιεχμεν τους.
  Στο τρτο κεφλαιο ο Ζαμπλιος, συνεχζοντας την περιγραφ των κοινωνικν τξεων της Κρτης, αναφρεται διεξοδικ στην παρακμ της ιπποσνης, και την φυλετικ οργνωση των Κρητν.
  Μια αξιοσημεωτη αριθμητικ κοιντητα στην ενετοκρατομενη Κρτη ταν και η κοιντητα των Εβραων. Εδ ο Ζαμπλιος, για να εικονογραφσει τις συνθκες κτω απ τις οποες ζοσαν και τις διξεις τις οποες υφσταντο, αφηγεται να σχετικ περιστατικ. Το γεγονς εναι μοναδικ και χι ψευδομοναδικ, με την ννοια τι χι μνο η λεπτομρεια, πως στη σκην της υποδοχς, αλλ και τα κρια σημεα, εναι μοναδικ. Παρολαυτ η λειτουργα του εναι δεικτικ και χι πυρηνικ, δεν χει δηλαδ σχση με την κρια ιστορα των κρητικν γμων, αλλ απλ προσθτει στην εξεικνιση του περιβλλοντος. Γι αυτ λλωστε εντσσεται στην παραπνω εντητα.
  Ο Καζαντζκης το περιστατικ αυτ το παραλεπει. Εκ της οικονομας του δρματος αποκλεονται δευτερεουσες αφηγσεις που δεν χουν μεση σχση με την κρια αφγηση.
  Το αμσως επμενο κεφλαιο, το Δ, αρχζει ως εξς: «Τοιατη, κατ προσγγιση, παριστνετο η κοινωνικ κατστασις της Κρτης περ τα μσα της δεκτης κτης εκατονταετηρδος».[4]
  Το κεφλαιο αυτ εστιζεται στο χρονικ πλασιο της αφγησης, την επανσταση. Ακμη εισγει και περιγρφει τα κρια πρσωπα της ιστορας. Η καθαυτ ιστορα ξεκινει μλις στο δετερο μρος, το οποο (σελ. 30) επιγρφεται «Το δρμα», και αρχζει απ τη σελδα 277. Σε σνολο 560 σελδες βλπουμε λοιπν τι το τμμα της εξεικνισης του ευρτερου χωροχρνου μσα στον οποο συντελεται η ιστορα καταλαμβνει το μισ σχεδν του ργου. τσι απ την ποψη αυτ οι «Κρητικο γμοι» δεν αποτελον παρ την ακραα κφραση του μυθιστορματος, δηλαδ την λεπτομερειακ περιγραφ του χωροχρνου, του γεωγραφικο, κοινωνικο και πολιτικο πλαισου μσα στο οποο συντελεται η ιστορα.
  Απ λα αυτ ο Καζαντζκης θα κρατσει, εκτς απ την παραπνω ψευδομοναδικ σκην που αναφραμε, και το επεισδιο της κρυξης της επανστασης και της εκλογς του αρχηγο, του Γιργη Καντανολου.
  Το επεισδιο αυτ, παρ τη μοναδικτητ του, χρησιμεει τσο στον Ζαμπλιο σο και στον Καζαντζκη για να εξεικονσει το φλαρχο χαρακτρα των «ριζαρχν», και ευρτερα ββαια του κρητικο, και κατ’ επκταση του ελληνικο λαο. Η παραβολ με το σκωλικοβρελο παρατθεται και στα δο ργα.
  Στο ργο του Καζαντζκη παρατηρομε μως μιαν αντιστροφ. Το επεισδιο αυτ μπανει στην αρχ. Αποκτ τσι τη δραματικ λειτουργα που χει η «in media res» αφγηση: Αποτελε να ισχυρ πυρηνικ επεισδιο, που δημιουργε σασπνς ως προς την εξλιξη της ιστορας. Και επειδ η ιστορα της κρητικς επανστασης αποτελε την ιστορα - πλασιο των «κρητικν γμων», παρουσιζει αμσως μετ τον Πτρο Καντανολο να εκφρζεται με ενθουσιασμ για την φραγγαρχοντοπολα Σοφα δα Μολν. τσι δημιουργεται σασπνς ως προς τη συνχεια και την κβαση ενς προοικονομομενου απ τον ττλο ειδυλλου, ειδυλλου που στο ργο του Ζαμπλιου αρχζει στο δετερο και τελευταο μρος.
  Στη συνχεια, στο ργο του Καζαντζκη, εκτθεται το επεισδιο της προσπθειας δωροδοκας του Καντανολου απ τον Αβογρδο. Το διο εφ ειρωνεας δημιουργεται και εδ πως και στο ργο του Ζαμπλιου. Ο Καντανολος φανεται να ενδδει στις προσπθειες δελεασμο του Αβογρδου. Ο αναγνστης μως δεν χει οτε στιγμ αμφιβολα ως προς τις διαθσεις του. Στο τλος ο Καντανολος δεν κρατιται, και ξεσπει οργισμνος πνω στον Αβογρδο που «φεγει τρομαγμνος και κλονιζμενος».[5]
  Το επεισδιο αυτ εικονογραφε καθαρ μια απ τις διαφορς του δραματικο απ το αφηγηματικ κεμενο. Στο ργο του Καζαντζκη, πως και σε λα τα θεατρικ ργα, υπρχει χρος μνο για θεατρικ επεισδια με πυρηνικ χαρακτρα. Ο δεικτικς τους χαρακτρας απλ εναι ενδεχμενος, και υπηρετε την οικονομα του ργου. Στο ργο του Ζαμπλιου μως προεξρχει χι ο πυρηνικς χαρακτρας, αλλ ο δεικτικς χαρακτρας του επεισοδου. Αν τα επεισδια τα τοποθετοσαμε σε μια κλμακα που στο να κρο τθενται τα μοναδικ, στο μσο τα ψευδομοναδικ και στο λλο τα συμπεριληπτικ, το επεισδιο αυτ θα το τοποθετοσαμε στο κντρο, και αυτ φανεται απ το τι εντσσεται χι στο δετερο μρος, που φρει τον ττλο «Το δρμα», αλλ στο πρτο, που φρει τον ττλο «Κυβρνηση, κοινωνα, θη». Ο Ζαμπλιος δηλαδ δεν ενδιαφρεται τσο να εξεικονσει το επεισδιο ως πυρηνικ επεισδιο που προωθε την ιστορα, αλλ ως δεικτικ επεισδιο που εξεικονζει την τακτικ του ενετο κατακτητ, εν παντ καιρ και πση ρα, να εξαγορζει συνειδσεις προσφροντας οφτσια, ττλους και χρματα.
  Ο Καζαντζκης στο επεισδιο αυτ κνει επσης τη δικ του προσθκη. Ο Παπαδερς θλει να σκοτσει τον Αβογρδο, αλλ τον αποτρπει ο Καντανολος. Η προσθκη αυτ λειτουργε ως «προσωπογρφηση μσω γεγοντος», δεχνοντας το αντερο θος του Καντανολου.
  Αυτ αποτελε μια απ τις τεχνικς της δραματοποησης. Ο Καζαντζκης, λγω των ειδολογικν, σκηνικν περιορισμν, αλλ και λγω του περιορισμο της δραματοποησης μνο πυρηνικν επεισοδων, δεν δραματοποιε το επεισδιο που ο Καντανολος σζει τον αδελφ του Δα Μολν απ τα χρια των επαναστατν. Το επεισδιο αυτ δεχνει το αντερο θος του Γιργη Καντανολου. Ο Καζαντζκης το υποκαθιστ με το παραπνω επεισδιο, που δεχνει επσης το αντερο θος του Καντανολου, και το οποο μπορε να ενσωματωθε σκηνικ στην κρια δρση.
  Ββαια ο Καζαντζκης θα μποροσε να επιλξει την τεχνικ το να το αφηγηθε. δη μως οι δραματοποισεις επιβαρνονται με αφηγσεις πυρηνικν επεισοδων που οι σκηνικο περιορισμο δεν επιτρπουν την παρουσασ τους στη σκην, και τσι η αφγηση δεικτικν επεισοδων καλ εναι να αποφεγεται.
  Πολλς φορς τα επεισδια εναι ττοια που παρ τον δεικτικ τους χαρακτρα εναι δυνατ η σκηνικ τους ενσωμτωση. Για παρδειγμα η μαυροφρα που θρηνε για τον τταρτο γιο της, που ετοιμζονται οι ενετο να προυν στα κτεργα. Ο Καζαντζκης την παρουσιζει στο πρτο μρος και δυο φορς στο δετερο.
  Τσο στο δρμα, σο και στην αφγηση μπορε να λειτουργσει το εφ της κπληξης με κατακρτηση πληροφοριν. Στον Ζαμπλιο μαθανουμε στο τλος τι ο παπ Ειρηναος δεν ταν στην πραγματικτητα παρ ο πτερ Πλτσιντος, μεταμφιεσμνος σε ορθδοξο ιερα, που λθε να προσφρει στον Καντανολο το προξενι της κρης του Δα Μολν με το γιο του.
  Η ταυττητ του αποκαλπτεται στο τλος. χοντας διαβσει πρτα το ργο του Καζαντζκη, εχα συγκεντρσει την προσοχ μου στις τεχνικς της κλυψης.
  Υπρχει μια κρια τεχνικ: η τεχνικ της απκρυψης, κυρως της ταυττητας ενς προσπου, η οποα εναι θεμιτ.
  Δεν θα λγαμε το διο μως και για την τεχνικ της εξαπτησης, που θα την χαρακτηρζαμε αθμιτη. (σελ. 31) Στη σελδα 286 ο Ζαμπλιος γρφει: «Συντμνομεν την κστασιν, τον θαυμασμν, τα επιφωνματα του καλο ιερως...» (η υπογρμμιση δικ μας). Ο αφηγητς/συγγραφας, προβανοντας στο προσκνιο με τον πληθυντικ της μεγαλοπρεπεας («Συντμνομεν»), ξεγελει τον αναγνστη χαρακτηρζοντας τον ιερα «καλν». Την εξαπτηση αυτ κανες απ τους συγκαιρινος του Ζαμπλιου δεν θα μποροσε να αντιληφθε, παρ μνο αν διβαζε δυο φορς το ργο, πργμα απθανο. Μνο νας συγκριτολγος που θα διβαζε πρτα μια δραματοποιημνη εκδοχ και μετ το διο το ργο θα μποροσε να καταλβει την εξαπτηση.
  Αργτερα, ταν ο Ζαμπλιος θα μας αποκαλψει την ταυττητα του Ειρηναου, θα συμπληρσει αφηγηματικ κεν (σελ. 445).
  Ο Καζαντζκης, πολ σωστ, δεν χρησιμοποιε το διο εφ της κπληξης. Αφενς γιατ δεν εναι εκολος ο χειρισμς του, αλλ κυρως διτι τα θεατρικ ργα της εποχς εκενης εχαν περισστερες ευκαιρες να φτσουν στο αναγνωστικ κοιν παρ στο θεατρικ. Σε να εκδομνο θεατρικ ργο υπρχει η σμβαση να προτσσονται τα πρσωπα του ργου. Τα πλαστ προσωπεα δεν παρουσιζονται ως ξεχωριστ ονματα, πως και μσα στο κεμενο, που στο δεκτη του ποιος μιλει τθεται το πραγματικ νομα. Ο Καζαντζκης εδ χρησιμοποιε ως δεκτη το νομα «Ειρηναος» μνο για να δεξει πως απ την τλεια μεταμφεσ του εξαπατθηκε και ο διος ο Δοκας. Στα υπλοιπα σημεα του ργου που παρουσιζεται ως Ειρηναος, ως δεκτης του ομιλοντος προσπου τθεται το νομα «δον Πλτσιντο».
  Τλος, για την επιτυχα μιας πιθανς παρστασης εναι συχν αδνατο να αποφευχθε να αποκαλυπτικ παρακεμενο. τσι, το εφ της κπληξης οικοδομεται πνω στα πρσωπα του ργου, ενδοκειμενικ, και λειτουργε σ’ λη τη διρκεια της οικοδμησς του ως εφ ειρωνεας σε σχση με τον δκτη. τσι γνεται π.χ. στα σαιξπηρικ ργα, που, παρλο που πολλο ρωες αναλαμβνουν πλαστ προσωπεα («Δωδεκτη νχτα», «Τρικυμα», «Βασιλις Ληρ», κ. ) το πλαστ πρσωπο εναι εξαρχς γνωστ στον αναγνστη, αν χι και στο θεατ. τσι θα λγαμε τι απ δραματουργικ ποψη, ο Καζαντζκης ενργησε συνετ.
 Η ουσα του δρματος εναι οι αντιθσεις των προσπων, οι οποες συχν καταλγουν σε σγκρουση. Ο Καζαντζκης αυξνει τις αντιθσεις αυτς παρουσιζοντας τη γυνακα του Δοκα να τρφει μσος προς τη Σοφα Δα Μολν, να υποκρνεται μως τι την αγαπ, εν εναι γνστης της παγδας που στνει ο πατρας της, στην οποα η Σοφα θα χρησιμεσει ως δλωμα. Ακμη, εν στο ργο του Ζαμπλιου ο Δνδολος, αντζηλος του Πτρου, εχε σκοτωθε σε μονομαχα απ τον Πτρο Καντανολο, στο ργο του Καζαντζκη παρουσιζεται ζωντανς, μσα στην παυλη του Δα Μολν.
 Η Τρτη πρξη αρχζει με συζτηση του Δνδολου με τον Πτρο. Ο Δνδολος υποκρνεται τι το ασθημ του για τη Σοφα εναι παλι,[6]
εν απ μσα του βρζει. Σε λγο πλησιζει και ο δον Πλτσιντο. δη νιθουμε τι με το «ως πτε;» ο Καζαντζκης απομακρνεται απ το αστικ δρμα, του οποου υπρξε νας απ τους εισηγητς, και πλησιζει το Ελισαβετιαν, χι μνο ως προς τον σκηνικ δικοσμο και το χρνο της ιστορας, αλλ κυρως αυτο του χαρακτηριστικο των διπλν ταυτοττων και της υποκριτικς στσης («Ληρ», «Μκβεθ», «Οθλο»).
  Μια απατηση του δρματος εναι η οικονομα των προσπων. Στο ργο του Ζαμπλιου το σνθημα για την επθεση το δνει μια ομδα μουσικν. Ο Καζαντζκης, χοντας ασθηση της σκηνικς οικονομας, ως μσο συνθματος χρησιμοποιε μια ρουκτα.
  Με το σνθημα αποκαλπτεται ο Δνδολος. Ορμ να κτυπσει τον Πτρο με το σπαθ του. Στη μση μπανει η Δεσποινι, κρυφ ερωτευμνη με τον Πτρο, και δχεται αυτ το κτπημα και πεθανει.
  Το επεισδιο αυτ, πως και το πρσωπο της Δεσποινις, εναι επινηση του Καζαντζκη, που ως κινητριο δναμη της σγκρουσης των προσπων δεν θλει να δσει μνο τη φιλοπατρα, αλλ και το ερωτικ πθος. Δραματικ η σκην, δημιουργε μως να ασθημα διχασμο στον αναγνστη, «κλβοντας» να μρος της συμπθεις μας για τη Σοφα, που η θση της εναι εξσου τραγικ.
  να λλο στοιχεο της ασθησης σκηνικς οικονομας του Καζαντζκη εναι τι εν στο ργο του Ζαμπλιου η σκην που προσπαθον να πεσουν τη Σοφα να φγει στε να γλυτσει τη ζω της κρατει σε μκρος, εδ φρεται αμσως ο Γιργης Καντανολος να ενδδει στην απφασ της να μενει.
  Η συντομα της σκηνς δεν επιτρπει να φανε το μγεθος της αποφασιστικτητς της, με την οποα αντικροει τον Καντανολο στο ργο του Ζαμπλιου. Ο Καζαντζκης το αντιλαμβνεται αυτ, και γι αυτ, πρωτοτυπντας λλη μια φορ, βζει τη μητρα να χει απαχθε απ τους ενετος και απ’ ξω (off-stage) να την καλε να ρθει.
  Η Σοφα αρνεται πεισματικ στις επανηλειμμνες εκλσεις της. τσι το μγεθος της αποφασιστικτητς της δεχνεται πιο ντονο, καθς αρνεται να φγει στη μητρα της, και χι στον πεθερ της.
  Η λση δνεται πως και με τους τορκους στο Αρκδι, 350 χρνια αργτερα. Ανατινζουν την παυλη, βζοντας φωτι στην πυριτιδαποθκη. Κρτες και Ενετο θβονται κτω απ τα ερεπια.
  Στο Δ μρος, στη σκην του δικαστηρου, βλπομε πως ο Καζαντζκης υποτσσει το αφηγηματικ υλικ του ργου του Ζαμπλιου στις απαιτσεις της σκηνικς οικονομας. Ο Δα Μολν στο ργο του Ζαμπλιου παρουσιζεται να χει τρελαθε, παρακολουθντας απ μακρι την καταστροφ του σπιτιο του και μα(σελ. 32) θανοντας το θνατο της γυνακας του και της κρης του. Στο ργο του Καζαντζκη το τι τρελθηκε γνωστοποιεται μσω της συζτησης δο αξιωματικν. Αργτερα, ο Καζαντζκης εισγει και τον διο στη σκην, αλλοπαρμνο, ως λλο Ληρ, για το κακ που κανε στην οικογνει του.
  Ακμη η δολοφονα του δον Πλτσιντου απ εχθρος του στο ργο του Ζαμπλιου, προσημανεται στο ργο του Καζαντζκη ως διαταγ του προδρου του δικαστηρου προς τους δημους. Αξιοποιε μλιστα το ερημα δημιουργντας πιο κτω εφ τραγικς ειρωνεας.[7]
  Η σκηνικ οικονομα απαγορεει επσης την εκτεν επιχειρηματολογα στο ργο του Ζαμπλιου, αν πρπει χι να κρεμαστε ο Δημτρης Καντανολος, αδελφς του Πτρου, που χει στο μεταξ ξεψυχσει.
 Το τλος του ργου, με τη Σοφα Δα Μολν ζωνταν και χι νεκρ, πως στο ργο του Ζαμπλιου, εναι επινηση του Καζαντζκη. Οι δυο ερωτευμνοι, σε μια εξαιρετικ τραγικ, αν και σντομη (και γι αυτ καθλου μελοδραματικ) σκην, αγκαλιζονται και αυτοκτονον.
  Το ργο κλενει με το επεισδιο του γρου που παρουσιζεται με να σακ γεμτο με κεφλια συγγενν του, προκειμνου να τχει αμνηστας απ τον Δοκα. Αυτ ταν μια συνηθισμνη πρακτικ απ τη μερι των ενετν τα χρνια εκενα, μια αποτρπαιη δλωση υποταγς των επαναστατν προκειμνου να αμνηστευτον. Φυσικ στο ργο του Ζαμπλιου η σκην αυτ τοποθετεται σε διαφορετικ χρνο και χρο. Ο Καζαντζκης δεν διστζει να την ενσωματσει, αρκετ αντιρρεαλιστικ, στη σκην του δικαστηρου.
  Συγκρνοντας το ργο του Καζαντζκη με το ργο του Ζαμπλιου θαυμζουμε την επινοητικτητα και την τλμη του Καζαντζκη. Επινοε σκηνς και πρσωπα προκειμνου να εξεικονσει αρτιτερα το θος των προσπων και τη θεματικ του ργου (πατριωτισμς, ερωτικ πθος, βδελυγμα για της πρξεις του κατακτητ), προσφροντας διδγματα δραματοποησης. Η δραματοποηση εναι τσο πιο επιτυχημνη, σο λιγτερο δουλικ υποτσσεται στο πρτυπ της, σο πιο τολμηρ απομακρνεται απ’ αυτ.
  Ακμη, σημασα στη δραματοποηση δεν χει μνο το τι θα κρατηθε και τι θα απορριφθε απ το πρτυπο, και πως αυτ θα μεταπλασθε, αλλ και τι θα προσθσει η επινοητικτητα του δραματοποιητ. (σελ. 33).  
Υποσημεισεις
[1] Βλπε και Μπμπη Δερμιτζκη, «Απ το αφηγηματικ στο δραματικ κεμενο: Συμβολ στη διδακτικ της δραματοποησης», Διαδρομς, τ. 48, Χειμνας 1997, σελ. 256-260.
[1] Ο Gerard Genette, στο ργο του Discours du recit, μιλει για γεγοντα singulatifs και pseudo-iteratifs. Τα πρτα εναι γεγοντα που δεν επαναλαμβνονται αλλ συμβανουν παξ, εν τα δετερα, αν και μας δηλνεται τι επαναλαμβνονται, δνονται με τσο ζωντανς λεπτομρειες που εναι αδνατον να επαναλαμβνονται ακριβς με τον τρπο που δνονται στην αφγησ τους. Σε σχση μως με τη λειτουργα των γεγοντων, πως αναπτσσεται απ τον Ronald Barthes στο ργο του Introduction a l’ analyse structural des recits, εναι πιο χρηστικ η χρση ενς αντστροφου ρου, του pseudo-singulatif, τον οποο εισγουμε εδ, για να δηλσουμε την αφγηση ενς γεγοντος που αν και συνβη παξ, στην πραγματικτητα μως υποδηλνει μια σειρ παρμοια γεγοντα με μοιο αφηγηματικ μοτβο μοια νοηματοδτηση, που αποτελον «δεκτες», με τη σημασα που δνει στον ρο ο Ronald Barthes. Γενικ τα συμπεριληπτικ (iteratif) γεγοντα χουν κυρως δεικτικ χαρακτρα, νοηματοδοτντας πρσωπα και καταστσεις της ιστορας. Ο ρος pseudo-iteratif εναι καθαρ περιγραφικς για γεγοντα, χωρς να καταδεχνει τη λειτουργικ σημασα τους μσα στην οικονομα της αφγησης. Στην πραγματικτητα αυτ τα γεγοντα λκονται απ τη λογοτεχνικτητα της αφγησης και επενδονται με αυτ αναγκαστικ. Τα καθαρ συμπεριληπτικ  γεγοντα εναι συνθως αντιλογοτεχνικ, πως αντιλογοτεχνικ εναι κατ το πλεστον και κθε μορφ περληψης συμπερληψης. Μνο στην αφγηση μοναδικν γεγοντων μπορε να αναπτξει στο πακρο τις λογοτεχνικς του ικαντητες ο συγγραφας, ακριβς γιατ στην περπτωση αυτ δεν γνωρζει ρια η λεπτομερειακτητα της αφγησης..
[1] Οι αναφορς γνονται απ τις εκδσεις Μαρ, Αθνα, χχ. Και απ το αφιρωμα της Κρητικς Εστας στον Καζαντζκη, Χριστογεννα του 1977, με εισαγωγ Δ. Γουνελ. Ζ. 55, Κ. 219.
[1] Σελ. 192.
[1] Σελ. 217.
[1] «Παιδστικα πργματα», σελ. 225.
[1] σελ. 233.
 
Μπμπης Δερμιτζκης


[1] Βλπε και Μπμπη Δερμιτζκη, «Απ το αφηγηματικ στο δραματικ κεμενο: Συμβολ στη διδακτικ της δραματοποησης», Διαδρομς, τ. 48, Χειμνας 1997, σελ. 256-260.
[2] Ο Gerard Genette, στο ργο του Discours du recit, μιλει για γεγοντα singulatifs και pseudo-iteratifs. Τα πρτα εναι γεγοντα που δεν επαναλαμβνονται αλλ συμβανουν παξ, εν τα δετερα, αν και μας δηλνεται τι επαναλαμβνονται, δνονται με τσο ζωντανς λεπτομρειες που εναι αδνατον να επαναλαμβνονται ακριβς με τον τρπο που δνονται στην αφγησ τους. Σε σχση μως με τη λειτουργα των γεγοντων, πως αναπτσσεται απ τον Ronald Barthes στο ργο του Introduction a l’ analyse structural des recits, εναι πιο χρηστικ η χρση ενς αντστροφου ρου, του pseudo-singulatif, τον οποο εισγουμε εδ, για να δηλσουμε την αφγηση ενς γεγοντος που αν και συνβη παξ, στην πραγματικτητα μως υποδηλνει μια σειρ παρμοια γεγοντα με μοιο αφηγηματικ μοτβο μοια νοηματοδτηση, που αποτελον «δεκτες», με τη σημασα που δνει στον ρο ο Ronald Barthes. Γενικ τα συμπεριληπτικ (iteratif) γεγοντα χουν κυρως δεικτικ χαρακτρα, νοηματοδοτντας πρσωπα και καταστσεις της ιστορας. Ο ρος pseudo-iteratif εναι καθαρ περιγραφικς για γεγοντα, χωρς να καταδεχνει τη λειτουργικ σημασα τους μσα στην οικονομα της αφγησης. Στην πραγματικτητα αυτ τα γεγοντα λκονται απ τη λογοτεχνικτητα της αφγησης και επενδονται με αυτ αναγκαστικ. Τα καθαρ συμπεριληπτικ  γεγοντα εναι συνθως αντιλογοτεχνικ, πως αντιλογοτεχνικ εναι κατ το πλεστον και κθε μορφ περληψης συμπερληψης. Μνο στην αφγηση μοναδικν γεγοντων μπορε να αναπτξει στο πακρο τις λογοτεχνικς του ικαντητες ο συγγραφας, ακριβς γιατ στην περπτωση αυτ δεν γνωρζει ρια η λεπτομερειακτητα της αφγησης..
[3] Οι αναφορς γνονται απ τις εκδσεις Μαρ, Αθνα, χχ. Και απ το αφιρωμα της Κρητικς Εστας στον Καζαντζκη, Χριστογεννα του 1977, με εισαγωγ Δ. Γουνελ. Ζ. 55, Κ. 219.
[4] Σελ. 192.
[5] Σελ. 217.
[6] «Παιδστικα πργματα», σελ. 225.
[7] σελ. 233.